Outreach, informeren, belemmeringen wegnemen: de lessen van Blue March

In het kader van de bewustmakingscampagne voor de screening op darmkanker Blue March, hebben de medewerkers preventie en gezondheidsbevordering van de zorgzone zich ingezet in Laken-Zuid (rond het Bockstaelplein en de Maria-Christinastraat), een wijk die als prioritair is aangemerkt vanwege het zeer lage screeningspercentage onder de doelgroepen.

Er werden verschillende acties opgezet om de bewoners rechtstreeks in hun woonomgeving te benaderen en de informatie toegankelijk te maken, contacten te leggen en belemmeringen voor screening weg te nemen.

Een mensgerichte en lokale aanpak

Stands aan apotheken (ideale locaties vanwege hun centrale rol bij screening), interventie in het UZ Brussel in samenwerking met gastro-enterologen, actie in het Maison de Santé Solidaire in samenwerking met gezondheidsadviseurs, bewustmakingsacties in gemeenschapsruimtes (met name moskeeën), posters in buurtwinkels enz.: met deze initiatieven kon een divers publiek (qua leeftijd, geslacht en afkomst) worden bereikt, dat soms ver van het gezondheidszorgsysteem afstaat. De gesprekken waren leerzaam en werden gekenmerkt door een oprechte behoefte aan informatie en een grote belangstelling voor gezondheidskwesties. In bepaalde gemeenschapscontexten ontstond een klimaat van vertrouwen dat de dialoog bevorderde. Daardoor konden gevoelige onderwerpen worden aangekaart en bepaalde vooroordelen worden ontkracht.

Hoewel het screeningsprogramma op een bepaalde leeftijdsgroep was gericht, werd besloten om de algemene bevolking aan te spreken, en die keuze bleek een succes: veel mensen lieten weten dat zij hun nieuwe kennis zouden delen met hun naasten die wel binnen de leeftijdsgroep vielen. Ze vormen een niet te verwaarlozen tussenschakel die deze secundaire doelgroep kan stimuleren om de test te doen.

Nu we de balans opmaken, komen er op wijkniveau verschillende lessen naar voren uit deze campagne.

Positieve punten

• Acties die zijn afgestemd op de doelgroepen en hun context.
• Grote opkomst en veel belangstelling voor preventie.

• Levendige gesprekken en veel vragen.
• Outreachbenadering die de toegang tot informatie bevordert.

• Lokale en gewestelijke partners (gezondheidsadviseurs, Gezond in Brussel, brugfiguren in de gemeenschap, apotheken, ziekenhuizen).

• Opbouwen van een vertrouwensband met de doelgroep.

• Grotere zichtbaarheid dankzij de posters in de buurt.

Belangrijkste hindernissen: angsten en terughoudendheid voor de test

Naast het gebrek aan informatie brachten de gesprekken tijdens de acties ook sterke hindernissen aan het licht die te maken hebben met beeldvorming en emoties rond screening. Voor velen blijft de screeningstest op darmkanker geassocieerd met:

• gêne vanwege het intieme karakter ervan

• een logistiek probleem (bezorgdheid dat de test niet in de apotheek verkrijgbaar is en na bestelling moet worden opgehaald)

• terughoudendheid rond het gebruik van het materiaal

• angst voor het resultaat en de gevolgen daarvan.

Sommige mensen steken hun kop in het zand: zolang er geen symptomen zijn, vinden ze een proactieve medische benadering niet nodig.

Deze factoren tonen aan dat de aarzeling niet alleen te maken heeft met een gebrek aan informatie, maar ook met een complexe relatie met het lichaam en ziekte. Een aanpak die gebaseerd is op luisteren, relativeren van de situatie en begeleiding blijkt dan ook onmisbaar om de boodschap over te brengen.

Andere waargenomen hindernissen

• Gebrek aan informatie over screening op darmkanker.

• Gebrek aan inzicht in de toegangscriteria (met name de doelgroep op basis van leeftijd).

Een opvallende vaststelling: professionals die er direct bij betrokken zijn, hadden onvoldoende informatie over de criteria en de gratis toegang tot de test voor de doelgroep. Dit benadrukt de noodzaak om zorgprofessionals vóór de campagne bewust te maken.

Besluit

De balans van deze acties herinnert ons aan een simpele waarheid: screening is nog steeds niet voor iedereen toegankelijk. Te veel mensen weten niet dat het bestaat, laat staan hoe belangrijk het is; te veel professionals beschikken over onvoldoende informatie; er bestaan nog steeds te veel taboes.

Informeren op gewestelijk niveau via communicatiecampagnes voor het grote publiek is niet genoeg. Het is belangrijk om op mensen af te stappen, uitleg te geven, gerust te stellen, angsten weg te nemen en vooral iedereen de middelen te geven om zijn of haar gezondheid in eigen hand te nemen.