Perinataliteit en huiselijk geweld

De cyclus rond dit thema wordt afgesloten met een laatste bijeenkomst op 15 oktober. In afwachting daarvan lijkt het ons zinvol om nog eens terug te blikken op wat er daarover al is gedeeld, besproken en onder de aandacht gebracht.

De deelnemers aan de bijeenkomsten ‘Laten we praten over perinatale zorg!’ hebben ervoor gekozen om zich te richten op huiselijk geweld, omdat die problematiek hen voor diverse uitdagingen stelt wanneer ze ermee worden geconfronteerd. Ze hebben moeite om vaak complexe situaties te doorgronden, om mensen op een gepaste manier te informeren en hen, afhankelijk van de context, door te verwijzen naar de relevante actoren en instanties. Daarnaast hebben ze moeite om het hoofd te bieden aan de combinatie van meerdere kwetsbaarheden en aan afhankelijkheids- en/of machtsverhoudingen met de dader van het geweld enz.

In april nam Olista, een centrum dat ondersteuning biedt bij huiselijk geweld in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het woord om de discussie op gang te brengen door de belangrijke uitdagingen in kaart te brengen en vervolgens enkele interpretatiekaders en een reeks goede praktijken aan te reiken om die uitdagingen aan te pakken.

De door Olista geïdentificeerde risicofactoren zijn heel verschillend: ze kunnen verband houden met de moeder en/of haar partner, met het huwelijk, met psychosociale factoren of met verloskundige aspecten. Aan de hand van een klinisch casusverslag, waarin de situatie wordt geschetst van een vrouw die te maken heeft met huiselijk geweld en met diverse problemen, zetten de deelnemers verschillende belangrijke aandachtspunten in de kijker: de machtspositie ten opzichte van de zwangere vrouw begrijpen; rekening houden met wat de zwangere vrouw autonomie en onafhankelijkheid kan geven, haar hulpbronnen en haar hefbomen; de tijd nemen om na te gaan wat de persoon wil en wat voor haar belangrijk is; de relevante actoren kennen, hun rollen en verantwoordelijkheden op zorgzone- en gewestniveau.

Zo konden goede praktijken worden vastgesteld, die door Olista zijn gedeeld:

• onderzoek de dwang die de dader op het slachtoffer uitoefent (en niet de macht die het slachtoffer ervaart);
• beoordeel de situatie objectief vanuit psycho-medisch-sociaal en juridisch oogpunt (PMS+J);
• maak onderscheid tussen vermijdbare en niet-vermijdbare risicofactoren;
• grijp in op de beïnvloedbare aspecten van de situatie van het slachtoffer of de dader;
• besef dat het begeleiden en samenstellen van een medisch-sociaal dossier uit verschillende stappen bestaat (luisteren en observeren, uitleg vragen over de verwondingen, de situatie beoordelen);
• houd alle ondernomen acties bij, ook acties die op het eerste gezicht minder belangrijk lijken of minder impact hebben, want ze kunnen later van doorslaggevend belang zijn.

De bijeenkomst van juni werd georganiseerd rond de workshop ‘Rivière de la Vie’. Dat is een participatieve en creatieve tool waarmee een traject in de vorm van een rivier wordt weergegeven. Het was bedoeld om na te denken over de manier waarop het traject van een zwangere vrouw die het slachtoffer is van huiselijk geweld in kaart kan worden gebracht, vanaf haar aankomst op de spoeddienst tot het moment waarop er een veiligere en stabielere situatie is ontstaan. Door dat traject te analyseren, konden de belangrijkste gebeurtenissen, actoren en overgangen worden bepaald. Het heeft ook bijgedragen aan het in kaart brengen van risicofactoren, de cruciale momenten voor interventie, de samenwerking tussen professionals en de moeilijkheden die zich tijdens de begeleiding voordeden.

Tijdens de gesprekken kwamen bovendien de uitdagingen aan bod rond het melden (wie meldt wat, wanneer en aan wie) en het verkrijgen van toestemming. Ze benadrukten hoe belangrijk het is om een vertrouwensband op te bouwen, de samenwerking tussen de actoren in de welzijns- en gezondheidssector te versterken en de toegang tot ontmoetingsruimtes te bevorderen, met name ruimtes die specifiek voor vrouwen zijn bestemd.

Ten slotte benadrukten de deelnemers de essentiële rol van informatie-uitwisseling tussen alle actoren die bij de begeleiding betrokken zijn.

Tijdens die twee bijeenkomsten werd een overzicht opgesteld en aangevuld waarin de beschikbare tools binnen en buiten zorgzone Noord worden opgesomd om slachtoffers van huiselijk geweld te begeleiden.

Tijdens de bijeenkomst van 15 oktober zal het overzicht worden afgewerkt, waarna het via de website ter beschikking zal worden gesteld aan alle actoren in de zorgzone. ð Klik hier voor meer informatie over de ontmoetingen rond perinatale zorg.